Nhất nguyên phục thủy, Vạn tượng canh tân
Nhất nguyên phục thủy, Vạn tượng canh tân 一元復始，萬象更新. Một dòng nguyên khí của đất trời xoay chuyển trở lại lúc ban đầu, thì vạn vật muôn loài đều vươn mình đổi mới. Ất Tỵ 2025 đi qua thì Bính Ngọ 2026 lại về, để đón mừng Xuân Bính Ngọ có cầm tinh con NGỰA trong khi hoa lá cỏ cây cũng đang nẩy lộc đâm chồi, câu đối bốn chữ đầu tiên cho năm Ngọ nầy là :
百花齊放， Bách hoa tề phóng,
萬馬奔騰。 Vạn mã bôn đằng.
Có nghĩa :
Trăm hoa đua nở,
Muôn Ngựa tranh phi !
Trong cảnh đầu xuân khi vạn vật đang hồi sinh bừng sống, thì trăm hoa cũng cùng nhau đua nở để khoe sắc khoe hương, xem ai đẹp hơn ai; cũng như muôn vạn tuấn mã đang tranh nhau phi nước đại xem ai sớm về tới đích. Cảnh trăm hoa khoe sắc và vạn mã bôn đằng, làm cho …
春拂芬芳地， Xuân phất phân phương địa,
馬奔錦繡程。 Mã bôn cẩm tú trình !
Có nghĩa :
Hương xuân thơm lừng mặt đất,
Ngựa phi gấm phủ đường dài.
Cẩm Tú Trình 錦繡程 là “Tiền trình cẩm tú”, là con đường gấm hoa rực rỡ của tương lai đang chào đón ngựa phi về. Màu xanh hi vọng của xuân tươi đang trải ra ngoài ngàn dặm và vó ngựa đạp lên trên đường hoa ngập lối sẽ mang hương xuân đến với muôn nhà. Quả là :
春色綠千里， Xuân sắc lục vạn lý,
馬蹄香萬家。 Mã đề hương vạn gia.
Có nghĩa :
Sắc xuân xanh ngàn dặm,
Vó ngựa ngát muôn nhà !
Và sau đây là câu đối “Tống cựu nghinh tân”, đưa năm cũ đi đón năm mới về; Đưa ẤT Tỵ của con “Xà” năm cũ để đón về con “Mã” của mùa xuân mới nầy :
乙蛇辭舊歲， Ất Xà từ cựu tuế,
丙馬納新春。 Bính Mã nạp tân xuân.
Có nghĩa :
Ất Xà năm cũ tiễn,
Bính Mã xuân mới sang.
Đưa đi năm cũ là đưa cả những điều không xứng ý toại lòng, để đón về niềm vui và những may mắn trong năm mới với câu đối 6 chữ sau đây :
蛇去倒霉共去， Xà khứ đão môi cộng khứ,
馬來喜氣同來。 Mã lai hỉ khí đồng lai.
Có nghĩa :
Rắn cút vận xui cũng cút,
Ngựa về vui vẻ cùng về.
Nếu năm rắn đã qua làm ăn thuận lợi, mọi việc đều suông sẻ hanh thông, thì sẽ dán đôi liễn sau đây để Ăn Tết và mừng ngựa mới :
尚存金蛇靈氣， Thượng tồn kim xà linh khí,
重振龍馬精神。 Trùng chấn long mã tinh thần.
Có nghĩa :
Còn lưu linh khí kim xà,
Phấn chấn tinh thần long mã.
Còn nếu năm Xà cũng qua đi một cách bình thường như những năm khác, thì ta cũng sẽ đón mừng năm Ngựa mới một cách vui vẻ bình thường với câu đối 7 chữ sau đây :
春風萬里辭蛇歲， Xuân phong vạn lý từ Xà tuế,
笑語千家入馬年。 Tiếu ngữ thiên gia nhập Mã niên.
Có nghĩa :
– Từ muôn dặm xa gió xuân đã thổi về, có nghĩa mùa xuân mới đã đến và ta sẽ từ biệt năm con XÀ vừa đi qua…
– Ngàn muôn nhà trong tiếng cười nói rộn ràng cùng nhau chào đón để đi vào năm con NGỰA mới.
Gió xuân ngàn dặm tiễn em XÀ,
Cười nói muôn nhà mừng anh NGỰA.
Trở lại với câu đối 4 chữ đầu tiên đón chào năm Ngọ là :”Bách hoa tề phóng, Vạn mã bôn đằng”. Ta triển khai thành câu đối 7 chữ để dán trước cửa nhà cho đầy đủ khí thế để đón chào năm mới :
百花齊放春光好， Bách hoa tề phóng xuân quang hảo,
萬馬奔騰氣象新。 Vạn mã bôn đằng khí tượng tân.
Có nghĩa :
Trăm hoa đua nở xuân tươi đến,
Muôn ngựa tranh phi nắng mới về.
Và để cho có không khí đón xuân mừng Tết đến, thì không thể nào thiếu tiếng pháo đì đùng và hoa mai lấm tấm nở đón chào xuân. Ta cùng đến với câu đối tiêu biểu sau đây :
爆竹聲聲催快馬， Bộc trúc thanh thanh thôi khoái mã,
梅花朵朵笑春風。 Mai hoa đóa đóa tiếu xuân phong.
Có nghĩa :
– Từng tiếng từng tiếng pháo nổ như đang thôi thúc năm Ngọ mau đến,
– Từng đóa từng đóa hoa mai nở như đang cười đón gió xuân.
Đì đùng tiếng pháo chào năm Ngựa,
Lấm tấm hoa mai đón gió xuân !
Sau đây là câu đối 8 chữ, cũng tống cựu nghinh tân, cũng tiễn đi năm cũ và đón mừng năm mới : Bính Ngọ 2026 :
駿馬歸來，萬家送舊； Tuấn mã qui lai, Vạn gia tống cựu;
梅花全放，四海迎新。 Mai hoa toàn phóng, Tứ hải nghinh xuân.
Có nghĩa :
Tuấn mã lại về, Muôn nhà TỐNG CỰU;
Hoa mai nở rộ, Bốn bể NGHINH TÂN.
Câu đối truyền thống ngày Tết 9 chữ mang đầy tính nghệ thuật hội họa với những nét chấm phá độc đáo tiêu biểu cho ngày Tết là :
爆 竹 三 两 聲， 人 間 是 歲 ;
Bộc trúc tam lưỡng thanh, nhân gian thị tuế ;
梅 花 四 五 点， 天 下 皆 春 .
Mai hoa tứ ngũ điểm, thiên hạ giai xuân.
Có nghĩa :
Hai ba tiếng pháo đì đùng, nhơn gian đón mừng năm mới,
Bốn năm đóa mai lấm tấm, thiên hạ đều biết xuân sang.
Qủa là những nét chấm phá độc đáo tiêu biểu cho ngày Tết.
Câu đối 10 chữ đón chào xuân Bính Ngọ và Tết 2026 như sau :
大 地 春 回 ， 錦 繡 山 河 添 色 ；
Đại địa xuân hồi, Cẩm tú sơn hà thiêm sắc;
前 程 耀 馬 ， 英 雄 豪 傑 爭 春 。
Tiền trình diệu mã, Anh hùng hào kiệt tranh xuân.
Có nghĩa :
Xuân về khắp chốn, Non sông gấm vóc thêm màu;
Ngựa chạy đường dài, Anh hùng hào kiệt tranh xuân.
“Anh hùng hào kiệt tranh xuân” xem ai đón được mùa xuân trước, cũng có nghĩa là xem ai sẽ thành đạt trước ngay trong mùa xuân nầy để cảm nhận được non sông gấm vóc càng thêm hương sắc xinh tươi. Cuối cùng, là một câu đối tiễn đưa năm Tỵ Xà đi qua và mừng đón năm Ngọ Mã phi đến để phát triển cơ đồ sự nghiệp lớn lao :
爆 竹 一 聲 ， 喜 送 巳 蛇 加 別 績 ；
Bộc trúc nhất thanh, Hỉ tống TỴ XÀ gia biệt tích;
桃 符 萬 道 ， 欣 迎 午 馬 展 宏 圖 。
Đào phù vạn đạo, Hân nghinh NGỌ MÃ triển hồng đồ.
Có nghĩa :
Pháo đỏ nổ đùng, đưa tiễn Tỵ Xà thêm chiến tích;
Bùa nêu muôn lá, đón về Ngọ Mã dựng cơ đồ.
… Và để kết thúc bài viết nầy, xin cùng đọc câu đối Nôm 12 từ và thư pháp của ĐCĐ sau đây :
XÀ đi bình ổn, Mừng thế giới chưa gây nên thế chiến;
MÃ đáo thành công, Chúc năm châu chào đón một năm lành.
Cầu chúc cho mọi nơi, mọi người, mọi nhà trên thế giới nầy đều có được một mùa XUÂN NHƯ Ý và một cái Tết AN KHANG THỊNH VƯỢNG !
杜紹德
Đỗ Chiêu Đức
