Ngoài mai vàng, có hai loại bông ngày Tết mà người dân miền Tây đặc biệt ưa thích: cúc vàng và vạn thọ. Cúc vàng thì nhà có nhà không nhưng vạn thọ đảm bảo quý vị nhà nào cũng có. Nó được mến mộ có lẽ vì dễ trồng, không đòi hỏi chăm sóc nhiều. Bông tròn xoe, vàng chanh hay vàng cam đều toát ra vẻ đầm ấm và sang trọng. Đặc biệt là cái tên vạn thọ, hàm nghĩa: 萬壽無疆, vạn thọ vô cương, sống lâu muôn tuổi, không có giới hạn. Đây là lời chúc tốt đẹp thể hiện mong muốn một cuộc sống trường thọ, an khang, thịnh vượng, tượng trưng cho sự trường tồn, may mắn và tài lộc.
Ở miền quê ít ai chịu mua vạn thọ chợ về chưng Tết. Vì dầu nó có rẻ đến đâu đi nữa, cũng không thể mua nhiều để bày tràn lan từ trong nhà ra tới ngõ, mà bà con thì luôn muốn Tết nhà mình phải ngập đầy những điều tươi mới. Bà con thích tự mình gieo hột hoặc mua cây con về trồng.
Như nhà ông Hai Lưu ở xã Vĩnh Bình xưa, dưới chùa Hoà Hưng một chút. Nhà ông ở giữa ruộng, trên một nền cao. Để đi ra lộ, ông đắp con đường đất ngang hơn 2m, dài 200 – 300m. Con đường đó quanh năm ông để trống, không trồng gì hết. Một ngọn cỏ cũng không cho mọc. Đến gần Tết, ông bầu sẵn cây con trong nhà. Lối rằm tháng 11, ông căng dây hai bên bờ đi, đào những hố trồng thẳng, đều tăm tắp. Ai đi qua nhà ông những ngày Tết đều phải trầm trồ hai hàng vạn thọ vàng ươm xinh đẹp này.
Nhiều nhà khác do nền sân hay đường ngõ đã lót gạch, tráng xi măng, nên trồng vạn thọ trong chậu nhỏ. Gần Tết, đem những chậu bông vàng rực ấy bày ra hai bên lối đi, hoặc quây lại từng cụm 20-30 chậu, đẹp gì đâu!
Có nhà lại chơi kiểu dồn 20 – 30 cây vào một chậu lớn đặt giữa sân. Tết nhứt như có một núi vàng ngay trước cửa! ….
Ngày xưa trồng giống vạn thọ ta, cây cao 50 – 60cm. Thời gian trồng dài hơn, bông nhiều nhưng lớn không bằng loại vạn thọ Pháp bây giờ. Vạn thọ Pháp bông lớn, đẹp nhưng là giống lai F1, bà con không thể để giống cho mùa sau. Mỗi năm muốn trồng phải mua hột mới, giá cao. Năm nay ở tiệm, một thẻ 350 hột giá 150.000 đồng. Để chơi cho phỉ chí, tiền mua hột giống không ít.…
Hôm mủng 10 tháng 10 âl vừa rồi tôi có việc gia đình phải đến Hoà Ninh (giờ hình như là xã An Bình của tỉnh Vĩnh Long), gặp hai bên vệ đường những líp ươm cây con vạn thọ, đã nhú 2 lá nhám, nên rất ngạc nhiên. Vì thông thường, nhà vườn sẽ gieo vạn thọ vào rằm tháng 10, còn giàn vạn thọ này ít nhứt đã 10 ngày! Sớm hơn 15-20 bữa.
Giải đáp cho sự thắc mắc của tôi, anh Tám Nhiệm, một chủ vườn đang chăm sóc cây con cho biết, đây là giống bông riêng của địa phương, thường được gọi là vạn thọ Hoà Ninh, vạn thọ Bá Biểu. Do vài mươi năm trước, ông Bá Biểu một phú hộ trong làng phát hiện trong vườn bông Tết nhà mình, một vài cây đột nhiên có bông lớn đẹp và lâu bền hơn các cây khác. Ông lấy giống để trồng cho mùa sau, thì các đặc điểm nổi trội đó vẫn không thay đổi.
Những năm sau nữa ông vẫn duy trì loại giống này, làm cây con, bán ra ngoài cho mọi người. Ai cũng thích rồi đặt tên là vạn thọ Bá Biểu Hoà Ninh.
Anh Tám Nhiệm nói thêm, cây vạn thọ Hoà Ninh 3 tháng mới đủ bông, lâu hơn vạn thọ Pháp nửa tháng nên phải gieo trước. Bù lại nó lâu tàn hơn và điều đặc biệt là có thể để cho bông khô, lấy giống trồng mùa sau không phải mua nữa.
Anh Tám Nhiệm sống dư dả với vườn cây trái quanh nhà, nhưng vì yêu thích nên năm nào cũng tự trồng bông Tết. Sẵn vậy, anh gieo bán luôn cây con. Năm nay một thiên (1.000 cây) không bầu anh bán 100.000đ, cây bầu rồi 600. Giá cả thiệt mềm.….
Ngày Tết, ngày đầu năm đầu tháng đối với người Việt thiêng liêng lắm. Nó đánh dấu cho một sự khởi đầu mới. Mọi chuyện không vui, không vừa ý của năm cũ khép lại, đóng lại. Tâm hồn mở ra với nhiều niềm hy vọng mới. Vạn thọ Tết rực rỡ một màu vàng, không gì đẹp hơn để tỏ bày những niềm hy vọng đó. Bạn nào đi chợ mua bông Tết cũng nên tìm vạn thọ Hoà Ninh, cái tên thiệt đẹp cho ngày Xuân, vừa chơi vừa có giống cho mùa sau.
Tháng 12/2025
Đào Dũng Tiến
(1) Hòa Ninh là xã của Huyện Long Hồ- Vĩnh Long.
