Gần đây, trên blog vhkt-cholachthanyeu của thầy Võ Hiệp có giới thiệu bài đường thi ” Văn lân gia lý tranh ” của Từ An Trinh. Nguyên tác như sau:
Bắc đẩu hoành thiên dạ dục lan
Sầu nhân ỷ nguyệt tứ vô đoan,
Hốt văn họa các Tần tranh dật
Tri thị lân gia Triệu nữ đàn.
Khúc thành hư ức thanh nga liễm
Điệu cấp dao lân ngọc chỉ hàn.
Ngân tỏa trùng quan thính vị tịch
Bất như miên khứ mộng trung khan.
Theo thầy Võ Hiệp, Phạm Khắc Tri ( hay Trí ) dịch nghĩa như sau:
Chòm sao Bắc đẩu nằm vắt ngang trời, đêm dần tàn
Người buồn, ngồi nương bóng trăng, thả hồn theo mây trời.
Bỗng nghe tiếng đàn tranh trầm bổng từ nơi gác tía
Là biết ở nhà bên người con gái đẹp ngồi gảy đàn.
Mường tượng cặp mày xanh nhíu lại khi khúc đàn dứt
Xa thương cho ngón tay ngọc dạo trên phím đàn khi điệu đàn dồn dập.
Bức màn the mấy lớp trăng khóa không nghe lao xao lay động mở ra
Đành thôi chi bằng đi ngủ để thấy ai trong mộng vậy.
Bài thơ thiệt hay, lãng mạn, ý tình miên man.
Đã có nhiều người dịch bài thơ nầy sang tiếng Việt như Tri Khac Pham, Đỗ Chiêu Đức, Mai Lộc, Song Quang…Thầy Võ Hiệp hình như cũng có dịch bài thơ nầy, ký VHKT.
Nguyên văn bài dịch của VHKT:
Đêm khuya Bắc đẩu ngang trời
Trăng tà dựa cửa nghĩ đời ra sao
Hốt nhiên đàn vọng lầu cao
Biết rằng người đẹp nơi nào gảy tranh
Khúc chậm làm nhíu mày thanh
Điệu mau mấy ngón lạnh tanh dạo đàn.
Cửa cài, then đóng ngồi khan
Thôi đành ôm ấp mộng vàng nguôi ngoai.
Mình cũng muốn dịch bài thơ nầy, hưởng ứng tình yêu Đường thi của Thầy, và bài thơ đẹp quá! Nhưng khi bắt tay vào mới biết rất khó dịch. Vốn từ Việt Hán của mình quá kém. Thí dụ như ba chữ ” dạ dục lan ” ở câu đầu. Đọc lời dịch nghĩa mình nghĩ là đêm sắp tàn, gần sáng. Nhưng mình tự hỏi gần sáng, có ai ngồi đàn? Tâm trạng gì đây? Băn khoăn, hỏi Thiều Chửu mới biết thêm, lan đúng là tàn, như tửu lan là tiệc rượu tàn còn dạ lan lại là…đêm khuya! Còn một lô điển tích nữa: Tần tranh dật có phải là điệu nhạc hay của nước Tần? Triệu nữ là ai? Có phải là một người con gái đẹp đàn hay của nước Triệu? Mà nếu đúng vậy thì điển cố nầy ở đâu? Không biết.
Nhưng mình thích quá tình ý ở hai câu cuối. Anh chàng nghe tiếng đàn hay, tưởng ra người đẹp. Nào là mày thanh, nào là tay ngọc. Anh chàng ngồi canh người đẹp vén rèm bước ra để chiêm ngưỡng dung nhan, nhưng chờ mãi mà tấm rèm không lay động. Chàng đành tính kế đi ngủ để được gặp người ngọc trong mơ.
Vì tâm tình đó mình đánh bạo dịch bài thơ,
NGHE ĐÀN
Đêm chưa tàn,
Sầu chưa tan.
Chợt nghe đàn,
Biết là nàng.
Buồn lan man.
Ngủ đi chàng,
Trong mộng vàng,
Tường dung nhan.
Quách Đào
